ARTYKUŁ ORYGINALNY
Technologie cywilne jako improwizowane narzędzia wojskowe w konflikcie asymetrycznym
 
Więcej
Ukryj
1
General Tadeusz Kościuszko Military University of Land Forces, Poland
 
 
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
 
 
Data nadesłania: 06-04-2026
 
 
Data ostatniej rewizji: 10-04-2026
 
 
Data akceptacji: 27-05-2026
 
 
Data publikacji online: 31-07-2026
 
 
Data publikacji: 31-07-2026
 
 
NSZ 2026;21(3):109-122
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Celem badania jest identyfikacja mechanizmów, dzięki którym cywilne technologie cyfrowe zostały przekształcone w improwizowane narzędzia wojskowe, oraz określenie warunków organizacyjnych, przewag operacyjnych i ograniczeń tego procesu adaptacji w ukraińskim systemie obronnym. Hipoteza: badania zakładają, że skuteczność adaptacji cywilnych technologii COTS w wojnie asymetrycznej zależy od trzech mierzalnych wymiarów: (1) skrócenia pętli decyzyjnej/OODA, (2) skrócenia cykli logistycznych oraz (3) zmniejszenia kosztów jednostkowych i barier wejścia w porównaniu z przeznaczonymi do tego celu systemami wojskowymi, jednocześnie zwiększając podatność na zagrożenia związane z bezpieczeństwem informacji.

Metody badawcze:
Badanie wykorzystuje jakościowe ramy badawcze łączące badania desk research z analizą studiów przypadków. Komponent badań desk research opiera się na systematycznym przeglądzie raportów obronnych instytucji (np. NATO, Ministerstwo Obrony Ukrainy), literatury naukowej oraz publikacji branżowych związanych z innowacjami wojskowymi, odpornością organizacyjną, dynamicznymi zdolnościami i brikolażem. Metoda studium przypadku koncentruje się na operacyjnym wdrażaniu wybranych technologii cywilnych w warunkach wojennych, w tym platform komunikacyjnych (Discord, Google Meet, WhatsApp), systemów logistyki i HR (DOT-Chain, SAP, Lobby X) oraz narzędzi koordynacji cyfrowych na polu bitwy. Analiza teoretyczna opiera się na koncepcjach dynamicznych zdolności, organizacyjnej współpracy i odporności organizacyjnej.

Główne wyniki:
Wyniki wskazują, że powszechnie dostępne technologie cywilne znacząco przyspieszyły operacyjną responsywność i zdecentralizowanie procesów decyzyjnych. Platformy komunikacyjne umożliwiły szybką koordynację i zmniejszyły opóźnienia w dowodzeniu, podczas gdy cyfrowe systemy logistyczne skróciły cykle dostaw i ograniczyły nieefektywność biurokratyczną. Tanie i łatwo dostępne technologie obniżyły wymagania szkoleniowe i zwiększyły skalowalność operacyjną. Jednocześnie zależność od komercyjnej infrastruktury cyfrowej zwiększyła narażenie na zagrożenia cybernetyczne, elektroniczny nadzór oraz luki w bezpieczeństwie informacji.

Implikacje dla teorii i praktyki:
Cywilne technologie COTS mogą służyć jako odporne, skalowalne i opłacalne substytuty konwencjonalnych systemów wojskowych w konfliktach asymetrycznych. Ich skuteczność jest silnie powiązana z elastycznością organizacyjną, zdolnością do improwizacji oraz zdolnością do szybkiej rekonfiguracji dostępnych zasobów. Jednak długoterminowa integracja technologii cywilnych ze strukturami wojskowymi wymaga rozwiązania luk w cyberbezpieczeństwie oraz strategicznych zagrożeń związanych z komercyjnymi platformami podwójnego zastosowania.
REFERENCJE (38)
1.
ALLIANCE FOR SECURING DEMOCRACY, 2025. Russia’s Pravda network in numbers, https://dfrlab.org/2025/04/18/... (accessed: 17.03.2026).
 
2.
BERGENGRUEN, V., 2024. How tech giants turned Ukraine into an AI war lab, https://time.com/6691662/ai-uk... (accessed: 11.03.2026).
 
3.
BOJOR, L., PETRACHE, T., CRISTESCU, C., 2024. Emerging technologies in conflict: The impact of Starlink in the Russia–Ukraine war, Land Forces Academy Review, No. 29(2), pp. 185-194.
 
4.
BRATNICKA-MYŚLIWIEC, K., DYDUCH, W., BRATNICKI, M., 2019. Theoretical Foundations of Dynamic Capabilities Measurement: A Multi-logic Approach, Przegląd Organizacji, No. 12, pp. 4-13.
 
5.
CHINATALK, 2025. Is the Ukraine war an RMA?, https://www.chinatalk.media/p/... (accessed: 10.02.2026).
 
6.
CHODYŃSKI, A., 2020. Brikolaż przedsiębiorczy w zarządzaniu innowacjami w firmie inteligentnej i odpowiedzialnej społecznie, [in:] D. Fatuła (ed.), Zarządzanie zrównoważonym rozwojem organizacji. Wybrane aspekty, Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM, pp. 11-42.
 
7.
CLEARVIEW AI, 2021. Clearview AI closes $30 million Series B funding round, https://www.clearview.ai/press... (accessed: 10.02.2026).
 
8.
CYBERNEWS, 2023. ChatGPT: How OpenAI’s bot is used in war-torn Ukraine, https://cybernews.com/news/cha... (accessed: 25.02.2026).
 
9.
DISCORD, 2026. https://discord.com/ (15.01.2026).
 
10.
DOMINICZEWSKA, A., 2025. Dynamic capabilities and firm performance: Empirical evidence from organisations in Poland, https://managementpapers.polsl... (accessed: 10.02.2026).
 
11.
FITZ-GERALD, A., HENNEBRY, J., 2025. Protecting civilians in a data-driven and digitalized battlespace: Toward a baseline humanitarian technology infrastructure, Frontiers in Human Dynamics, No. 6.
 
12.
FORD, M., 2024. From innovation to participation: Connectivity and the conduct of contemporary warfare, International Affairs, No. 100 (4), pp. 1531-1549.
 
13.
HAMMES, T.X., 2023. Game-changers: Implications of the Russo-Ukraine War for the future of ground warfare [Issue Brief], Atlantic Council.
 
14.
HORBYK, R., 2022. “The war phone”: Mobile communication on the frontline in Eastern Ukraine, Digital War, No. 3(1), pp. 1-16.
 
15.
JONES, G., EGAN, J., ROSENBACH, E., 2023. Advancing in adversity: Ukraine’s battlefield technologies and lessons for the U.S. Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School. https://www.belfercenter.org/p... (accessed: 12.01.2026).
 
16.
LEE, J., KUMAR, W., PETREA-IMENOKHOEVA, M., NAIM, H., HE, S., 2023. Telemedicine in Ukraine is showing that high-tech isn’t always better, Stanford Social Innovation Review, https://ssir.org/articles/entr... (accessed: 15.02.2026).
 
17.
LLINAS, J., MALHOTRA, R., 2022. An expanded framework for situation control, Frontiers in Systems Neuroscience, No. 16.
 
18.
LOBBY X, 2024. https://thelobbyx.com/ (accessed: 10.02.2026).
 
19.
MILITARNYI, 2023. Discord is used in the command posts of the Armed Forces of Ukraine, https://militarnyi.com/en/news... (accessed: 4.03.2026).
 
20.
MILITARNYI, 2024. Russia shuts down Discord, instrument of military communication, https://militarnyi.com/en/news... (accessed: 4.03.2026).
 
21.
MOCZYDŁOWSKA, J.M., 2022. Zjawiska kryzysowe w organizacji. Diagnoza i zarządzanie, Warszawa: Difin.
 
22.
MOD, 2025a. The DOT-Chain system has introduced automated claims regarding the completeness and timeliness of foodstuff supplies, https://mod.gov.ua/en/news/the... (accessed: 4.03.2026).
 
23.
MOD, 2025b. DOT-Chain Defense: Enhancing autonomy for brigades and reducing bureaucracy, https://mod.gov.ua/en/news/dot... (accessed: 4.03.2026).
 
24.
MOD, 2025c. Financial resources of the Ukrainian military under control: The “Budget” digital system is now in operation within the Armed Forces of Ukraine, https://mod.gov.ua/en/news/fin... (accessed: 4.03.2026).
 
25.
MOD, 2026. The military officially launches the digital logistics management system, https://mod.gov.ua/en/news/the... (accessed: 11.03.2026).
 
26.
NEWSGUARD, 2025. A well-funded Moscow-based global ‘news’ network has infected Western artificial intelligence with Russian propaganda, https://www.newsguardtech.com/... (accessed: 10.03.2026).
 
27.
ODESSA JOURNAL, 2024. DOT-Chain quadruples delivery speed, https://odessa-journal.com/ (accessed: 7.03.2026).
 
28.
PALANTIR TECHNOLOGIES, 2026. Board of directors, https://investors.palantir.com... (accessed: 25.01.2026).
 
29.
PALANTIR TECHNOLOGIES, n.d. Palantir AIP, https://www.palantir.com/ (accessed: 25.01.2026).
 
30.
POBEREZHETS, V., DEMCHUK, A., MOSTOVOY, Y., 2022. How Russian-Ukrainian War Changed the Usage of Telemedicine: A Questionnaire-Based Study in Ukraine, Ankara Medical Journal, No. 22(3), pp. 305-318.
 
31.
RAKHMETOV, B., MURZAGULOVA, K., 2025. Artificial intelligence in warfare: The case of the Russia-Ukraine war, Journal of Strategic Security, No. 18(4), pp. 64-77.
 
32.
RBC-UKRAINE, 2025. DOT-Chain Defense update: Drone deliveries over first 4 months top 6 billion UAH, https://newsukraine.rbc.ua/new... (accessed: 26.02.2026).
 
33.
SCHMÜSER, J., WÖHLER, N., SRI RAMULU, H., STRANSKY, C., WERMKE, D., FAHL, S., ACAR, Y., 2022. “Please help share!”: Security and privacy advice on Twitter during the 2022 Russian invasion of Ukraine [Preprint], arXiv, https://arxiv.org/abs/2208.115... (accessed: 25.01.2026).
 
34.
TEECE, D.J., 2007. Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance, Strategic Management Journal, No. 28(13), pp. 1319-1350.
 
35.
TEECE, D.J., PISANO, G., SHUEN, A., 1997. Dynamic capabilities and strategic management, Strategic Management Journal, No. 18(7), pp. 509-533.
 
36.
THE GUARDIAN, 2024. ‘Be yourself’: Ukraine launches PR drive to attract recruits to weary army, https://www.theguardian.com/wo... (accessed: 15.01.2026).
 
37.
TIME, 2023. Ukraine’s ‘secret weapon’ against Russia is Clearview AI, https://time.com/6334176/ukrai... (accessed: 16.01.2026).
 
38.
VAN DE WALLE, S., 2014. Building resilience in public organizations: The role of waste and bricolage, The Innovation Journal: The Public Sector Innovation Journal, No. 19(2), pp. 1-18.
 
eISSN:2719-860X
ISSN:1896-9380
Journals System - logo
Scroll to top