ARTYKUŁ ORYGINALNY
Technologie cywilne jako improwizowane narzędzia wojskowe w konflikcie asymetrycznym
Więcej
Ukryj
1
General Tadeusz Kościuszko Military University of Land Forces, Poland
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
Data nadesłania: 06-04-2026
Data ostatniej rewizji: 10-04-2026
Data akceptacji: 27-05-2026
Data publikacji online: 31-07-2026
Data publikacji: 31-07-2026
NSZ 2026;21(3):109-122
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Celem badania jest identyfikacja mechanizmów, dzięki którym cywilne technologie cyfrowe zostały przekształcone w improwizowane narzędzia wojskowe, oraz określenie warunków organizacyjnych, przewag operacyjnych i ograniczeń tego procesu adaptacji w ukraińskim systemie obronnym. Hipoteza: badania zakładają, że skuteczność adaptacji cywilnych technologii COTS w wojnie asymetrycznej zależy od trzech mierzalnych wymiarów: (1) skrócenia pętli decyzyjnej/OODA, (2) skrócenia cykli logistycznych oraz (3) zmniejszenia kosztów jednostkowych i barier wejścia w porównaniu z przeznaczonymi do tego celu systemami wojskowymi, jednocześnie zwiększając podatność na zagrożenia związane z bezpieczeństwem informacji.
Metody badawcze:
Badanie wykorzystuje jakościowe ramy badawcze łączące badania desk research z analizą studiów przypadków. Komponent badań desk research opiera się na systematycznym przeglądzie raportów obronnych instytucji (np. NATO, Ministerstwo Obrony Ukrainy), literatury naukowej oraz publikacji branżowych związanych z innowacjami wojskowymi, odpornością organizacyjną, dynamicznymi zdolnościami i brikolażem. Metoda studium przypadku koncentruje się na operacyjnym wdrażaniu wybranych technologii cywilnych w warunkach wojennych, w tym platform komunikacyjnych (Discord, Google Meet, WhatsApp), systemów logistyki i HR (DOT-Chain, SAP, Lobby X) oraz narzędzi koordynacji cyfrowych na polu bitwy. Analiza teoretyczna opiera się na koncepcjach dynamicznych zdolności, organizacyjnej współpracy i odporności organizacyjnej.
Główne wyniki:
Wyniki wskazują, że powszechnie dostępne technologie cywilne znacząco przyspieszyły operacyjną responsywność i zdecentralizowanie procesów decyzyjnych. Platformy komunikacyjne umożliwiły szybką koordynację i zmniejszyły opóźnienia w dowodzeniu, podczas gdy cyfrowe systemy logistyczne skróciły cykle dostaw i ograniczyły nieefektywność biurokratyczną. Tanie i łatwo dostępne technologie obniżyły wymagania szkoleniowe i zwiększyły skalowalność operacyjną. Jednocześnie zależność od komercyjnej infrastruktury cyfrowej zwiększyła narażenie na zagrożenia cybernetyczne, elektroniczny nadzór oraz luki w bezpieczeństwie informacji.
Implikacje dla teorii i praktyki:
Cywilne technologie COTS mogą służyć jako odporne, skalowalne i opłacalne substytuty konwencjonalnych systemów wojskowych w konfliktach asymetrycznych. Ich skuteczność jest silnie powiązana z elastycznością organizacyjną, zdolnością do improwizacji oraz zdolnością do szybkiej rekonfiguracji dostępnych zasobów. Jednak długoterminowa integracja technologii cywilnych ze strukturami wojskowymi wymaga rozwiązania luk w cyberbezpieczeństwie oraz strategicznych zagrożeń związanych z komercyjnymi platformami podwójnego zastosowania.
REFERENCJE (38)
3.
BOJOR, L., PETRACHE, T., CRISTESCU, C., 2024. Emerging technologies in conflict: The impact of Starlink in the Russia–Ukraine war, Land Forces Academy Review, No. 29(2), pp. 185-194.
4.
BRATNICKA-MYŚLIWIEC, K., DYDUCH, W., BRATNICKI, M., 2019. Theoretical Foundations of Dynamic Capabilities Measurement: A Multi-logic Approach, Przegląd Organizacji, No. 12, pp. 4-13.
6.
CHODYŃSKI, A., 2020. Brikolaż przedsiębiorczy w zarządzaniu innowacjami w firmie inteligentnej i odpowiedzialnej społecznie, [in:] D. Fatuła (ed.), Zarządzanie zrównoważonym rozwojem organizacji. Wybrane aspekty, Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM, pp. 11-42.
10.
DOMINICZEWSKA, A., 2025. Dynamic capabilities and firm performance: Empirical evidence from organisations in Poland,
https://managementpapers.polsl... (accessed: 10.02.2026).
11.
FITZ-GERALD, A., HENNEBRY, J., 2025. Protecting civilians in a data-driven and digitalized battlespace: Toward a baseline humanitarian technology infrastructure, Frontiers in Human Dynamics, No. 6.
12.
FORD, M., 2024. From innovation to participation: Connectivity and the conduct of contemporary warfare, International Affairs, No. 100 (4), pp. 1531-1549.
13.
HAMMES, T.X., 2023. Game-changers: Implications of the Russo-Ukraine War for the future of ground warfare [Issue Brief], Atlantic Council.
14.
HORBYK, R., 2022. “The war phone”: Mobile communication on the frontline in Eastern Ukraine, Digital War, No. 3(1), pp. 1-16.
15.
JONES, G., EGAN, J., ROSENBACH, E., 2023. Advancing in adversity: Ukraine’s battlefield technologies and lessons for the U.S. Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School.
https://www.belfercenter.org/p... (accessed: 12.01.2026).
16.
LEE, J., KUMAR, W., PETREA-IMENOKHOEVA, M., NAIM, H., HE, S., 2023. Telemedicine in Ukraine is showing that high-tech isn’t always better, Stanford Social Innovation Review,
https://ssir.org/articles/entr... (accessed: 15.02.2026).
17.
LLINAS, J., MALHOTRA, R., 2022. An expanded framework for situation control, Frontiers in Systems Neuroscience, No. 16.
21.
MOCZYDŁOWSKA, J.M., 2022. Zjawiska kryzysowe w organizacji. Diagnoza i zarządzanie, Warszawa: Difin.
22.
MOD, 2025a. The DOT-Chain system has introduced automated claims regarding the completeness and timeliness of foodstuff supplies,
https://mod.gov.ua/en/news/the... (accessed: 4.03.2026).
24.
MOD, 2025c. Financial resources of the Ukrainian military under control: The “Budget” digital system is now in operation within the Armed Forces of Ukraine,
https://mod.gov.ua/en/news/fin... (accessed: 4.03.2026).
26.
NEWSGUARD, 2025. A well-funded Moscow-based global ‘news’ network has infected Western artificial intelligence with Russian propaganda,
https://www.newsguardtech.com/... (accessed: 10.03.2026).
30.
POBEREZHETS, V., DEMCHUK, A., MOSTOVOY, Y., 2022. How Russian-Ukrainian War Changed the Usage of Telemedicine: A Questionnaire-Based Study in Ukraine, Ankara Medical Journal, No. 22(3), pp. 305-318.
31.
RAKHMETOV, B., MURZAGULOVA, K., 2025. Artificial intelligence in warfare: The case of the Russia-Ukraine war, Journal of Strategic Security, No. 18(4), pp. 64-77.
33.
SCHMÜSER, J., WÖHLER, N., SRI RAMULU, H., STRANSKY, C., WERMKE, D., FAHL, S., ACAR, Y., 2022. “Please help share!”: Security and privacy advice on Twitter during the 2022 Russian invasion of Ukraine [Preprint], arXiv,
https://arxiv.org/abs/2208.115... (accessed: 25.01.2026).
34.
TEECE, D.J., 2007. Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance, Strategic Management Journal, No. 28(13), pp. 1319-1350.
35.
TEECE, D.J., PISANO, G., SHUEN, A., 1997. Dynamic capabilities and strategic management, Strategic Management Journal, No. 18(7), pp. 509-533.
38.
VAN DE WALLE, S., 2014. Building resilience in public organizations: The role of waste and bricolage, The Innovation Journal: The Public Sector Innovation Journal, No. 19(2), pp. 1-18.