ARTYKUŁ ORYGINALNY
Rola analizy ryzyka w decyzjach budżetowania kapitałowego: badanie porównawcze branż wysokiego i niskiego ryzyka
Więcej
Ukryj
1
National Institute of Legislative and Democratic Studies (NILDS), Nigeria
2
Elizade University, Ilara-Mokin, Nigeria
3
Northeastern University, Boston, USA
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
Data nadesłania: 26-01-2026
Data ostatniej rewizji: 03-02-2026
Data akceptacji: 13-02-2026
Data publikacji online: 30-06-2026
Data publikacji: 30-06-2026
NSZ 2026;21(2):83-97
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Celem jest zbadanie roli analizy ryzyka w decyzjach budżetowania kapitałowego, porównanie stosowania technik analizy ryzyka między branżami wysokiego i niskiego ryzyka, identyfikacja barier w skutecznej integracji ryzyka oraz ocena wpływu kultury ryzyka organizacyjnego na decyzje inwestycyjne. Hipoteza głosi, że zaawansowane techniki analizy ryzyka znacząco wpływają na decyzje budżetowe i są bardziej powszechne w branżach wysokiego ryzyka niż w branżach niskiego ryzyka.
Metody badawcze:
Badanie wykorzystuje porównawczy projekt badania przekrojowego z analizą wdrożenia analityki ryzyka podczas budżetowania kapitałowego w branżach wysokiego ryzyka, w tym w sektorach nafty i gazu, farmacji oraz ICT, a także w sektorach niskiego ryzyka, w tym w sektorach użyteczności publicznej, dóbr konsumpcyjnych i nieruchomości. Zaprojektowane ramy umożliwiają bezpośrednią analizę opartą na czasie między metodami oceny ryzyka, bez zmiany zmiennych testowych.
Główne wyniki:
Wyniki wskazują, że branże wysokiego ryzyka, takie jak ropa i gaz oraz technologia, stosują zaawansowane metody analizy ryzyka, w tym analizę wrażliwości, planowanie scenariuszowe oraz symulacje Monte Carlo, które silnie wpływają na decyzje dotyczące zatwierdzania projektów. Dla porównania, branże niskiego ryzyka, w tym edukacja i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, opierają się głównie na NPV i IRR ze względu na konserwatywne kultury ryzyka i ograniczoną wiedzę techniczną. Główne zidentyfikowane bariery to niewystarczające dane, niedobór wykwalifikowanego personelu oraz niewystarczające szkolenie.
Implikacje dla teorii i praktyki:
Badanie przyczynia się do rozwoju teorii podejmowania decyzji finansowych, kładąc nacisk na dopasowanie ryzyka specyficznego dla branży w budżetowaniu kapitałowym. W praktyce zaleca się inwestycje w zaawansowane systemy oceny ryzyka, szkolenia pracowników oraz solidną infrastrukturę danych w celu poprawy strategicznych wyników inwestycyjnych.
REFERENCJE (24)
1.
ADE, I., BAMIGBOYE, O., ARUMONA, J., 2020. Enterprise risk management practices and survival of small and medium scale enterprises in Nigeria, Studies in Business and Economics, No. 15 (1), pp. 68-82.
2.
ALKARAAN, F., 2020. Strategic Investment Decision-Making Practices in Large Manufacturing Companies: A Role for Emergent Analysis Techniques?, Meditari Accountancy Research, No. 28, pp. 633-653.
3.
ANDOR, G., MOHANTY, S.K., TOTH, T., 2022. Five decades of research on capital budgeting – A systematic review and future research agenda, Research in International Business and Finance, No. 60.
4.
BREALEY, R.A., MYERS, S.C., ALLEN, F., 2019. Principles of corporate finance (13th ed.), Columbus: McGraw-Hill Education.
5.
BRIGHAM, E.F., EHRHARDT, M.C., 2021. Financial management: Theory and practice (16th ed.), Boston: Cengage Learning.
6.
CORREA-GARCIA, J.A., GARCIA-BENAU, M.A., GARCIA-MECA, E., 2020. Corporate governance and its implications for sustainability reporting quality in Latin American business groups, Journal of Cleaner Production, No. 260.
7.
EFERAKEYA, I., ENAKIRERHI, L.I., ERHIJAKPOR, A.E.O., 2022. Do SMEs engage in capital budgeting practices and risk analysis techniques in Nigeria? Exploring the evidence, Telematique, No. 21 (1), pp. 5766-5783.
8.
EGBIDE, B.C., UWUIGBE, U., UWUIGBE, O.R., 2013. Capital budgeting practices of quoted firms in Nigeria: The impact of firm characteristics, International Journal of Business and Social Science, No. 4 (13), pp. 220-225.
9.
ERIN, O., AJIBOLADE, S.O., OGUNDAJO, G.O., 2020. Risk governance and financial performance of listed financial firms in Nigeria, Corporate Governance: The International Journal of Business in Society, No. 20 (4), pp. 641-655.
10.
FERREIRA DE ARAÚJO LIMA, P., MARCELINO-SADABA, S., VERBANO, C., 2020. Successful implementation of project risk management in small and medium enterprises: A cross-case analysis, International Journal of Managing Projects in Business, No. 14 (4), pp. 1023-1045.
11.
GITMAN, L.J., ZUTTER, C.J., SMART, S., 2022. Principles of managerial finance (15th ed.), London: Pearson.
12.
GRAHAM, J.R., HARVEY, C.R., 2001. The theory and practice of corporate finance: Evidence from the field, Journal of Financial Economics, No. 60 (2-3), pp. 187-243.
13.
IDEHEN, M.J., 2020. Capital investment decisions of SMEs in Benin City, Nigeria, International Journal of Small Business and Entrepreneurship Research, No. 8 (4), pp. 12-25.
14.
Igbojioyibo, O.O., 2024. Financial risk management practices in Nigerian SMEs: Risk identification and mitigation strategies, Nigerian Journal of Financial Studies, No. 5 (1), pp. 41-58.
16.
JENSEN, M.C., MECKLING, W.H., 1976. Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure, Journal of Financial Economics, No. 3 (4), pp. 305-360.
17.
KAHNEMAN, D., TVERSKY, A., 1979. Prospect theory: An analysis of decision under risk, Econometrica, No. 47 (2), pp. 263-292.
18.
LIU, Y. et al., 2021. Deep Learning for Cybersecurity Anomaly Detection: A Survey, IEEE Transactions on Dependable and Secure Computing, No. 18, pp. 2224-2241.
19.
MARKOWITZ, H., 1952. Portfolio Selection, The Journal of Finance, No. 7 (1), pp. 77-91.
20.
MOGAJI, A.B., DANIEL, F.O., 2024. Working capital management and the performance of small-scale enterprises in Abuja, Nigeria, Journal of Small Business Finance and Management, No. 9 (1), pp. 34-48.
21.
MOTA, R., MOREIRA, J., 2023. Capital budgeting techniques in high-risk vs. low-risk industries: A sectoral comparative analysis, European Journal of Finance and Business Research, No. 15 (2), pp. 72-89.
22.
OSEI TUTU, B., LARYEA, E.B., ASANTE, R., DARKO, D.A.A., 2022. Evaluation of surveillance system for post market activities on pre-packaged foods in Greater Accra Region, Ghana, 2021, Public Health in Practice (Oxford, England), No. 4.
23.
UWALOMWA, U., UWUIGBE, U., OLAYEMI, A.A., OLUWADARE, O.M., 2023. Risk disclosure and financial performance: Evidence from listed industrial goods firms in Nigeria, International Journal of Financial Research, No. 14 (1), pp. 23-36.
24.
UYAR, A., KILIC, M., KOSEOGLU, M.A., KUZEY, C., KARAMAN, A.S., 2020. The link among board characteristics, corporate social responsibility performance, and financial performance: evidence from the hospitality and tourism industry, Tourism Management Perspectives, No. 35.