ARTYKUŁ ORYGINALNY
Dylematy i ryzyko przy wdrażaniu sprzętu wojskowego
Więcej
Ukryj
1
State University of Applied Sciences, Suwałki, Poland
2
Military University of Technology, Warsaw, Poland
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
Data nadesłania: 14-04-2026
Data ostatniej rewizji: 20-04-2026
Data akceptacji: 21-04-2026
Data publikacji online: 30-06-2026
Data publikacji: 30-06-2026
NSZ 2026;21(2):71-82
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Sformułowano następującą hipotezę badawczą: efektywne zarządzanie ryzykiem wymaga zintegrowanego podejścia uwzględniającego specyfikę branży obronnej, regulacje normatywne NATO (AQAP) oraz budowanie relacji opartych na zaufaniu między uczestnikami procesu.
Metody badawcze:
W badaniach zastosowano metody jakościowe, obejmujące analizę dokumentów normatywnych, analizę przypadków oraz studia literaturowe.
Główne wyniki:
Wyniki wskazują, że głównymi dylematami są: wybór odpowiedniego poziomu wymagań jakościowych (AQAP 2110 vs. AQAP 2131), dysproporcja między czasem projektowania a dynamiką zmian potrzeb operacyjnych oraz niedostateczne kompetencje kadr uczestniczących we wdrażaniu. Wnioski potwierdzają hipotezę badawczą, wskazując na konieczność wdrożenia systemowego podejścia do zarządzania ryzykiem, obejmującego cały cykl życia pojazdu wojskowego. Przeprowadzone badania pozwoliły na pozytywną weryfikację hipotezy badawczej. Efektywne zarządzanie ryzykiem w procesie wdrażania SpW rzeczywiście wymaga zintegrowanego podejścia, uwzględniającego specyfikę branży obronnej, regulacje normatywne NATO oraz budowanie relacji opartych na zaufaniu.
Implikacje dla teorii i praktyki:
W odpowiedzi na pytania badawcze sformułowano następujące wnioski. Po pierwsze, każda ze stron procesu wdrażania – użytkownik, producent i instytut badawczy – ponosi zróżnicowane rodzaje ryzyka, przy czym największe ryzyko utraty bezpieczeństwa ponosi bezpośredni użytkownik. Po drugie, główny dylemat dotyczy równoważenia kosztów nadzorowania z poziomem akceptowalnego ryzyka – stosowanie AQAP 2131 zamiast AQAP 2110 obniża koszty bieżące, ale generuje potencjalnie znacznie wyższe koszty i zagrożenia w fazie eksploatacji. Po trzecie, minimalizacja ryzyka wymaga połączenia instrumentów formalnych, technicznych i relacyjnych, obejmujących budowanie zaufania, właściwe umowy, OiB, standaryzację terminologii oraz odpowiedni proces badawczy.
REFERENCJE (19)
1.
AQAP 2070, 2019. The NATO Mutual Government Quality Assurance (GQA) Process, Edition B, Version 4, Brussels: NSO.
2.
AQAP 2110, 2016. NATO Quality Assurance Requirements for Design, Development and Production, Edition D, Version 1, Brussels: NSO.
3.
AQAP 2131, 2017. NATO Quality Assurance Requirements for Final Inspection and Test, Edition C, Version 1, Brussels: NSO.
4.
DOD, 2023. Risk, Issue, and Opportunity (RIO) Guide for Defense Acquisition Programs, Version 2.2, Washington, DC: Department of Defense, Office of the Under Secretary of Defense for Research and Engineering.
5.
DOMAŃSKA-SZARUGA, B.A., SIMIŃSKI, P.K., 2017. Trust and business risk in a research institute’s operations, Zeszyty Naukowe UPH w Siedlcach. Seria: Administracja i Zarządzanie, No. 42, pp. 113-126.
6.
EKSTRÖM, T., HILLETOFTH, P., SKOGLUND, P., 2025. Performance constraints in defence industry supply chains: evidence from case studies, Defence and Peace Economics, No. 36 (2), pp. 1-22.
7.
ISO, 2018. ISO 31000:2018. Risk Management – Guidelines, Geneva: International Organization for Standardization.
8.
LOREDO, E.N., ECKHAUSE, J.M., ABLER, A.M., COLBERT-KELLY, S., NAJERA, A., STANLEY, K.D., SZAFRAN, A., WHITEHEAD, N.P., 2024. Frameworks for a Common Operating Procedure for Supply Chain Risk Management Over the Acquisition Life Cycle, Santa Monica, CA: RAND Corporation, RR-A2002-1.
9.
LOSKA, D., GENCHEV, S., RICH, N., WILDING, R., 2025. Military Supply Chain Logistics and Dynamic Capabilities: A Literature Review and Synthesis, Transportation Journal, No. 64 (1), pp. 1-34.
10.
LUCAS, R., EKSTRÖM, T., FUSARO, P., HASTINGS ROER, E., RETTER, L., 2024. Toward Defense Supply Chain Disruption Management: A Research Agenda for Defense Supply Chain Resilience, Santa Monica, CA: RAND Corporation, RR-A2504-1.
11.
MARDO, M., 2022. The Principles of Life Cycle Costing of the Assets of the Defence Forces, Sõjateadlane (Estonian Journal of Military Studies), No. 19, pp. 52-77.
12.
MISZTAL, A., 2016. Determinants of Quality Management System Implementation in the Automotive Industry, Gospodarka Materiałowa i Logistyka, No. 10, pp. 23-35.
13.
POKORA, W., GRĘZICKI, M., 2016. The Role of Configuration Management in Ensuring the Safety of Military Equipment, Gospodarka Materiałowa i Logistyka, No. 10, pp. 45-58.
14.
SIMIŃSKI, P., 2015. Military Wheeled Vehicles, Sulejówek/Warszawa: BEL Studio.
15.
SIMIŃSKI, P., 2017. Risk of Military Equipment Implementation in the Area of Vehicles, [in:] Szudrowicz, M., Ciekot, Z., Simiński, P. (Eds.), Development, Exploitation, Storage and Ballistic Protection of Transport Means – New Trends, Warszawa: Bel Studio.
16.
SIMIŃSKI, P., 2020. Research on the Influence of the Design of Key Systems on the Ride Comfort of Military Wheeled Vehicles, Zielonka: WITU Publishing House.
17.
SIMIŃSKI, P., 2024a. The Military Institute of Armoured and Automotive Technology in the Support System of MoD Institutions – a Proposed Operating Model, [in:] Ciekot, Z. (Ed.), Challenges of Technical Support for Newly Introduced Equipment in the Armed Forces in the Context of 25 Years of NATO Membership, Radom: Instytut Naukowo-Wydawniczy Spatium, pp. 29-39.
18.
SIMIŃSKI, P., 2024b. Challenges for Information and Electronic Systems of Military Vehicles, Siedlce: Uniwersytet w Siedlcach.
19.
STANAG 4728. Life Cycle Cost Analysis (System Life Cycle Management), Brussels: NATO Standardization Office.