ARTYKUŁ ORYGINALNY
Ceremoniał wojskowy jako narzędzie transformacji edukacyjnej: wyzwania w zarządzaniu zmianą
,
 
Edyta Sochoń 2, B-D
 
 
 
Więcej
Ukryj
1
University of Siedlce, Poland
 
2
War Studies University, Poland
 
 
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
 
 
Data nadesłania: 11-01-2026
 
 
Data akceptacji: 21-02-2026
 
 
Data publikacji online: 28-02-2026
 
 
Data publikacji: 28-02-2026
 
 
NSZ 2026;21(1):53-70
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Głównym celem badawczym jest analiza roli ceremoniału wojskowego jako narzędzia transformacji edukacyjnej w kontekście zarządzania zmianą, ze szczególnym uwzględnieniem identyfikacji wyzwań logistycznych, emocjonalnych i kulturowych związanych z implementacją programów edukacyjnych opartych na ceremoniale wojskowym oraz zaproponowanie modeli zmian umożliwiających skuteczne zarządzanie tym procesem. Główne pytanie badawcze dotyczy tego, w jaki sposób ceremoniał wojskowy może wspierać proces transformacji edukacyjnej przy jednoczesnym minimalizowaniu oporu wobec zmian. Hipoteza badawcza zakłada, że ceremoniał wojskowy jako ugruntowany element kultury narodowej może stanowić efektywne narzędzie transformacji edukacyjnej.

Metody badawcze:
Badanie wykorzystuje metodologię jakościową opartą na triangulacji źródeł. Projekt badawczy obejmuje analizę literatury przedmiotu, w szczególności przegląd teorii zarządzania zmianą (Lewin, Kotter, ADKAR), oraz literatury pedagogicznej dotyczącej edukacji obronnej. Przeprowadzono kwerendę internetową w celu analizy materiałów informacyjnych i programowych dostępnych w domenie publicznej.

Główne wyniki:
Badania zidentyfikowały trzy główne kategorie wyzwań w implementacji ceremoniału wojskowego do edukacji. Wyzwania logistyczne obejmują ograniczenia infrastrukturalne, kwalifikacje kadry oraz koordynację międzyinstytucjonalną. Wyzwania emocjonalne dotyczą oporu ze strony nauczycieli i rodziców wraz z obawami przed militaryzacją edukacji. Wyzwania kulturowe związane są z postrzeganiem ceremoniału jako anachronizmu oraz ryzykiem ideologizacji. Badanie wykazało przydatność trzech modeli zarządzania zmianą w kontekście edukacyjnym. Model Lewina (rozmrożenie–zmiana–zamrożenie) dostarcza prostych ram koncepcyjnych, model ośmiu kroków Kottera umożliwia budowanie szerokiego poparcia społecznego, a model ADKAR ułatwia zarządzanie zmianą na poziomie indywidualnym.

Implikacje dla teorii i praktyki:
Badanie rozszerza zastosowanie klasycznych modeli zarządzania zmianą (Lewina, Kottera, ADKAR) na kontekst edukacji obronnej i kulturowej, wykazując ich przydatność poza tradycyjnymi środowiskami organizacyjnymi. Studium konceptualizuje ceremoniał wojskowy jako żywe narzędzie transformacji edukacyjnej, a nie jedynie element reprezentacyjny, przyczyniając się do teoretycznego zrozumienia, w jaki sposób tradycyjne formy kulturowe mogą być adaptowane do współczesnych wyzwań edukacyjnych. Ustalenia podkreślają konieczność interdyscyplinarnego podejścia łączącego perspektywy pedagogiczną, kulturową i menedżerską podczas wdrażania inicjatyw edukacyjnych opartych na wartościach. Z praktycznego punktu widzenia badanie dostarcza praktycznych wskazówek dla decydentów edukacyjnych, podkreślając znaczenie podejścia systemowego obejmującego konsultacje społeczne, szkolenie kadry oraz monitorowanie efektów. Wykazano, że liderzy szkół wymagają kompetencji w zakresie zarządzania zmianą i budowania koalicji wśród interesariuszy. Nauczyciele potrzebują odpowiedniego przygotowania merytorycznego i praktycznego do efektywnej realizacji programów zawierających elementy ceremonialne.
REFERENCJE (18)
1.
ATROSZKO, B., 2019. Bariery zmiany edukacyjnej – przegląd literatury, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, No. 2 (86), pp. 25-40.
 
2.
AUGUSTYNIAK, J., 2017. Oczekiwania młodzieży wobec współczesnej szkoły, Szkoła – Zawód – Praca, No. 14, pp. 141-152.
 
3.
BOCA, G.D., 2013. ADKAR Model VS. Quality Management Change, Galati: Dunarea de Jos University of Galati.
 
4.
FULLAN, M., 1993. Change Forces Probing the Depths of Educational Reform, London: The Falmer Press.
 
5.
JUNG-KONSTANTY, S., 2023. Zarządzanie zmianami systemowymi i relacjami z interesariuszami w oświacie w Polsce w pierwszych dekadach XXI wieku, Kraków: Wydawnictwo Profil Archeo.
 
6.
KARPIŃSKA, A., ZIŃCZUK, M., KOWALCZUK, K. (eds.), 2021. Nauczyciel we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
 
7.
KOTTER, J.P., 1996. Leading change, Brighton: Harvard Business School Press.
 
8.
LEWIN, K., 1951. Field Theory in Social Science, New York: Harper & Brothers Publishers.
 
9.
LORENS, R., 2021. Nowoczesne zarządzanie szkołą i placówką oświatową, Warszawa: Wolters Kluwer.
 
10.
MATERAC, M., 2021. Kreowanie wizerunku Sił Zbrojnych RP jako gwaranta obronności, Wrocław: Akademia Wojsk Lądowych.
 
11.
MINISTRY OF NATIONAL DEFENCE, 2024a. Certyfikowane Wojskowe Klasy Mundurowe, https://www.gov.pl/web/obrona-... (accessed: 15.11.2025).
 
12.
MINISTRY OF NATIONAL DEFENCE, 2024b. Edukacja z wojskiem, https://www.gov.pl/web/obrona-... (accessed: 15.11.2024).
 
13.
MINISTRY OF NATIONAL DEFENCE, 2024c. Oddziały przygotowania wojskowego – założenia programowe, https://www.wojsko-polskie.pl/... (accessed: 15.11.2025).
 
14.
NIKITOROWICZ, J., 2017, Edukacja międzykulturowa, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
 
15.
NOWAKOWSKA, M., ŚWIDERSKI, K., 2018. Kulturowy wymiar ceremoniału wojskowego, Zeszyty Etnologii Wrocławskiej, No. 1 (27), pp. 47-60.
 
16.
NOWOSAD, I., 2011. O potrzebie integralnego podejścia do zmian w edukacji szkolnej: od zmian w szkole do zmiany szkoły, Studia Pedagogiczne, Vol. LXIV, pp. 27-42.
 
17.
SAPIERZYŃSKA, E.J., 2023. Ceremoniał wojskowy jako narzędzie przekazu tradycji i wartości narodowych, Kwartalnik Bellona, No. 2, pp. 77-88.
 
18.
SAWICKI, K., 2018. Kształtowanie postaw patriotycznych dzieci i młodzieży, Forum Edukacyjne, No. 1 (9), pp. 71-77.
 
eISSN:2719-860X
ISSN:1896-9380
Journals System - logo
Scroll to top