Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
W artykule sformułowano problem badawczy: jak zmiany umieralności oraz struktury demograficznej ludności w Polsce, zróżnicowane regionalnie, wiekowo i przestrzennie (miasto–wieś), wpływają na poziom bezpieczeństwa demograficznego i społecznego państwa oraz jego funkcjonowanie gospodarcze? W opracowaniu postawiono hipotezę badawczą: przypuszcza się, że postępujące starzenie się ludności, duża koncentracja zgonów w najstarszych grupach wiekowych oraz regionalne zróżnicowanie umieralności obniżają poziom bezpieczeństwa demograficznego i społecznego Polski, jednak negatywne skutki tych procesów mogą być częściowo łagodzone przez migracje oraz skuteczne działania w zakresie polityki zdrowotnej i społecznej.

Metody badawcze:
W opracowaniu zastosowano metodę badawczą w postaci analizy źródłowej, a w niej techniki badawcze w postaci analogii i wnioskowania. Narzędziami badawczymi były: SI Statistica i arkusz kalkulacyjny Excel.

Główne wyniki:
Przeprowadzone badania wykazały, że kluczowym czynnikiem kształtującym współczesną sytuację demograficzną Polski jest postępujące i trwałe starzenie się społeczeństwa, prowadzące do koncentracji zgonów w najstarszych grupach wiekowych, zwłaszcza w przedziale 85 lat i więcej. Analiza danych z lat 1980-2024 potwierdziła, że pandemia COVID-19 spowodowała gwałtowny wzrost umieralności (Kozicki, Sowa, Grabowska et al., 2022), a poziom liczby zgonów po jej ustąpieniu nie powrócił do wartości sprzed 2020 roku, co świadczy o trwałym pogorszeniu struktury demograficznej i zdrowotnej ludności.

Implikacje dla teorii i praktyki:
Implikacje dla teorii polegają na rozszerzeniu i pogłębieniu koncepcji bezpieczeństwa (Kozicki, 2022) o wymiar demograficzno-zdrowotny, natomiast implikacje dla praktyki wskazują na potrzebę budowy długofalowej, zintegrowanej i regionalnie zróżnicowanej polityki bezpieczeństwa społecznego. Wyniki badań jednoznacznie dowodzą, że ignorowanie procesów demograficznych prowadzi do narastania ryzyka strukturalnego, natomiast świadome zarządzanie nimi stanowi jeden z kluczowych warunków stabilności i rozwoju państwa.