ARTYKUŁ ORYGINALNY
Wielowymiarowa analiza zmian w wydatkach obronnych państw NATO w latach 2014-2025
,
 
Gökhan Özkan 2, B-C,E
,
 
 
 
 
Więcej
Ukryj
1
Military University of Technology in Warsaw, Poland
 
2
NATO Defense College, Türkiye
 
3
NATO Defense College, Poland
 
 
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
 
 
Data nadesłania: 22-05-2026
 
 
Data ostatniej rewizji: 13-06-2026
 
 
Data akceptacji: 13-06-2026
 
 
Data publikacji online: 31-07-2026
 
 
Data publikacji: 31-07-2026
 
 
NSZ 2026;21(3):13-32
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze:
Artykuł podejmuje następujący problem badawczy: które państwa członkowskie NATO odnotowały największy wzrost wydatków na obronność w latach 2014-2025? Celem badania jest przeprowadzenie wielowymiarowej analizy zmian w poziomie wydatków na obronność w poszczególnych państwach NATO w okresie 2014-2025. Opierając się na postawionym problemie i określonych celach badawczych, sformułowano następującą hipotezę: największe wzrosty wydatków na obronę wojskową występują w państwach członkowskich NATO położonych na wschodniej flance Sojuszu. Tendencja ta jest prawdopodobnie napędzana rosnącą percepcją zagrożeń bezpieczeństwa wynikających z aneksji Krymu przez Rosję w 2014 r. i późniejszej pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 r., co nasiliło obawy dotyczące stabilności regionalnej, zdolności odstraszania i gotowości bojowej. Jednocześnie, chociaż względne wskaźniki wzrostu mogą być wyższe wśród krajów wschodniej flanki, oczekuje się, że Stany Zjednoczone pozostaną liderem pod względem bezwzględnego wzrostu wydatków na obronność w analizowanym okresie (2014-2025) ze względu na swoje globalne zobowiązania wojskowe, strategiczną rolę w NATO i znacznie większe możliwości budżetowe w zakresie gospodarki i obronności.

Metody badawcze:
W badaniu wykorzystano metodę analizy źródeł, uzupełnioną technikami wnioskowania inferencyjnego. Proces badawczy wspierany był przez oprogramowanie Microsoft Excel i Statistica AI, co umożliwiło przetwarzanie, organizację i wielowymiarową analizę zebranych danych. Ponadto porównano wzorce wydatków na obronę w krajach wschodniej flanki i poza nią, wykorzystując wybuch wojny rosyjsko-ukraińskiej jako punkt odniesienia do oceny różnic przed- i powojennych.

Główne wyniki:
Główne wnioski płynące z badania wskazują na wyraźny trend szybkiego wzrostu wydatków na obronność wśród państw wschodniej flanki NATO. W roku 2025 Polska odnotowała najwyższy poziom wydatków na obronność, wynoszący 4,48% PKB. Stanowi to znaczący wzrost w porównaniu z 1,86% w 2014 roku i 2,21% w 2022 roku. Znaczny wzrost zaobserwowano również na Litwie, gdzie wydatki na obronność wzrosły z 0,88% PKB w 2014 roku do 4,00% PKB w 2025 roku, na Łotwie z 0,97% PKB w 2014 roku do 3,73% PKB w 2025 roku, a w Estonii z 1,90% PKB w 2014 roku do 3,38% w 2025 roku.

Implikacje dla teorii i praktyki:
Wyniki mogą okazać się również cenne dla sektora przemysłu obronnego oraz podmiotów odpowiedzialnych za logistykę i zarządzanie bezpieczeństwem, wskazując kierunki przyszłych inwestycji technologicznych i organizacyjnych. Ponadto analiza może wesprzeć procesy prognozowania przyszłych zmian w polityce obronnej państw członkowskich NATO w kontekście niestabilności geopolitycznej i rosnących wyzwań dla bezpieczeństwa międzynarodowego.
REFERENCJE (33)
1.
ATLANTIC COUNCIL, 2026. NATO defense spending tracker. How are allies contributing collective defense?, https://www.atlanticcouncil.or... (accessed: 10.05.2026).
 
2.
BAJCZUK, R., KARDAŚ, S., 2016. Antymonopolowe problemy projektu Nord Stream 2, https://www.osw.waw.pl/pl/publ... (accessed: 10.05.2026).
 
3.
DEFENCE24, 2022. Rosja największym zagrożeniem w deklaracji końcowej NATO w Madrycie, https://defence24.pl/geopolity... (accessed: 10.05.2026).
 
4.
FORSAL, 2022. Dlaczego Ukraina i Gruzja nie weszły do NATO w 2008 r.? Były szef Sojuszu: Przez niechęć Francji i Niemiec, https://forsal.pl/swiat/bezpie... (accessed: 10.05.2026).
 
5.
GOŁAŚ, K., 2013. Doktryna wojenna Federacji Rosyjskiej, https://geopolityka.net/doktry... (accessed: 10.05.2026).
 
6.
GÓRSKI, M., 2026. Rekordowe wydatki NATO. Wszystkie kraje powyżej 2 proc. PKB, https://defence24.pl/polityka-... (accessed: 9.05.2026).
 
7.
INTERIA WYDARZENIA, 2007. Konferencja Bezpieczeństwa w Monachium, https://wydarzenia.interia.pl/... (accessed: 10.05.2026).
 
8.
KAMIŃSKI, Ł., 2015. Szczyt w Newport, https://polska-zbrojna.pl/home... (accessed: 9.05.2026).
 
9.
KONIECZNA, J., 2005. Pomarańczowa rewolucja na Ukrainie. Próba zrozumienia przyczyn, https://www.osw.waw.pl/pl/publ... (accessed: 10.05.2026).
 
10.
LATOSIEWICZ, D., KOZICKI, B., TOMASZEWSKI, J., 2025. Planowanie naboru żołnierzy w korpusie szeregowych w Siłach Zbrojnych RP wobec obecnych zagrożeń bezpieczeństwa militarnego, Warszawa: Wojskowa Akademia Techniczna.
 
11.
ŁYSEK, W., 2015. Realizacja porozumień Mińsk II, https://pulaski.pl/realizacja-... (accessed: 10.05.2026).
 
12.
MCB, 2023. Historia rurociągu Nord Stream 1 – kontrowersyjny projekt, https://emcb.pl/historia-ruroc... (accessed: 10.05.2026).
 
13.
MON, 2021. Szczyt NATO – odpowiedź na współczesne wyzwania i zagrożenia, https://www.gov.pl/web/obrona-... (accessed: 10.05.2026).
 
14.
NAC, 2026. Rada Północnoatlantycka (NAC), https://libr.sejm.gov.pl/tek01... (accessed: 10.05.2026).
 
15.
NATO, 2025. Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025), https://www.nato.int/content/d... (accessed: 9.05.2026).
 
16.
NATO, 2026a. Defence expenditures and NATO’s 5% commitment, https://www.nato.int/en/what-w... (accessed: 10.05.2026).
 
17.
NATO, 2026b. Funding NATO, https://www.nato.int/en/what-w... (accessed: 10.05.2026).
 
18.
ONET WIADOMOŚCI, 2022. Rządził Ukrainą, potem uciekł do Rosji. Kim jest Wiktor Janukowycz, https://wiadomosci.onet.pl/swi... (accessed: 10.05.2026).
 
19.
ONET, 2022. Rosja zaatakowała Ukrainę. Tak przebiegały pierwsze godziny wojny, https://wiadomosci.onet.pl/swi... (accessed: 10.05.2026).
 
20.
OSIŃSKI, Ł., 2026. NATO zwiększy wymagania dot. wydatków na obronność powyżej 2 proc. PKB – Mark Rutte, https://wszystkoconajwazniejsz... (accessed: 9.05.2026).
 
21.
OŚRODEK STUDIÓW WSCHODNICH, 2026. Wojna na Ukrainie, 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się nowa faza rosyjskiej agresji na Ukrainę. Eksperci OSW od początku, dzień po dniu, śledzili ten konflikt, https://www.osw.waw.pl/pl/wojn... (accessed: 10.05.2026).
 
22.
POLSKA ZBROJNA, 2015. Ministrowie Polski i Holandii o implementacji RAP, https://polska-zbrojna.pl/home... (accessed: 10.05.2026).
 
23.
PORTAL LEGITYMISTYCZNY, 2026. Memorandum budapesztańskie: jak Ukraina oddała broń nuklearną za gwarancje bezpieczeństwa?, http://www.legitymizm.org/memo... (accessed: 10.05.2026).
 
24.
Rzeczpospolita.pl, 2026. Wydatki na obronność. Europa za trzy lata dogoni USA?, https://radar.rp.pl/modernizac... (accessed: 9.05.2026).
 
25.
SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, 2023. Dzień Niepodległości Ukrainy, https://www.senat.gov.pl/aktua... (accessed: 10.05.2026).
 
26.
STRATEGIC CONCEPT, 2010. https://www.nato.int/content/d... (accessed: 15.05.2026).
 
27.
STRATEGIC CONCEPT, 2022. https://www.nato.int/content/d... (accessed: 10.05.2026).
 
28.
NATO, 2025.The Hague Summit Declaration,. https://www.nato.int/en/about-...- resources/official-texts/2025/06/25/the-hague-summit-declaration (accessed: 10.05.2026).
 
29.
TVN24, 2023. Libereco: od czasu sfałszowanych wyborów na Białorusi w 2020 roku zatrzymano tam ponad 38 tysięcy osób, https://tvn24.pl/swiat/liberec... (accessed: 10.05.2026).
 
30.
WINIARSKA, M., 2018. Wydarzenia roku 2018 – Świat, https://archiwum.tvn24.pl/maga... (accessed: 10.05.2026).
 
31.
WIŚNIEWSKA, I., ROGOŻA, J., 2018. Mundial w Rosji – igrzyska zamiast chleba?, https://www.osw.waw.pl/pl/publ... (accessed: 10.05.2026).
 
32.
Wydatki wojskowe Niemiec, 2025. Trading Economics, https://pl.tradingeconomics.co... (accessed: 9.05.2026).
 
33.
ZIELIŃSKI, T., 2026. Konflikt rosyjsko-gruziński 2008, https://www.magnum-x.pl/artyku... (accessed: 10.05.2026).
 
eISSN:2719-860X
ISSN:1896-9380
Journals System - logo
Scroll to top